Harddisk Bozuldu mu? 9 Belirti ve Ne Yapmalı

Arızalı harddisk belirtileri

Bilgisayar her zamankinden yavaş açılıyor, kasadan alışılmadık bir tıkırtı geliyor ya da bir klasör açılmıyorsa aklınıza ilk gelen soru şudur: harddisk bozuldu mu? Harddiskler genellikle bir anda değil, belirtiler vererek arızalanır. Bu belirtileri erken fark etmek, verilerinizi kaybetmeden yedek almanız için zaman kazandırır. Bu rehberde dokuz yaygın belirtiyi, ne anlama geldiklerini ve hangi adımları atmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Belirti mi, başka bir sorun mu?

Yavaşlama, donma ve mavi ekran gibi belirtilerin her zaman diskten kaynaklanmadığını bilmek önemlidir. Arızalı bellek, ısınan işlemci, bozuk sürücüler veya kötü amaçlı yazılımlar da benzer sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden harddisk bozuldu mu sorusuna cevap ararken belirtileri tek tek değil, birlikte değerlendirmek ve bir S.M.A.R.T. kontrolüyle teyit etmek en doğru yoldur. Ses, bozuk dosya ve sağlık uyarısı aynı anda görülüyorsa sorunun diskte olma ihtimali yüksektir.

Harddisk neden bozulur?

Harddisk, dakikada binlerce kez dönen plakalar ve bu plakaların mikron mertebesinde üzerinde gezinen kafalardan oluşan hassas bir mekanik cihazdır. Arızaların başlıca nedenleri şunlardır: zamanla oluşan mekanik aşınma, çalışırken alınan darbe veya sarsıntı, aşırı ısı, ani elektrik kesintileri ve voltaj dalgalanmaları, elektronik kart arızaları ve plaka yüzeyinde oluşan kötü sektörler. Bazı arızalar yıllarca kullanılan disklerde, bazıları ise üretim kusuru nedeniyle ilk aylarda ortaya çıkar.

1. Tıklama, tıkırtı veya sürtünme sesi

Normal çalışan bir harddisk hafif bir dönüş uğultusu ve ara sıra kısa kafa hareketi sesi çıkarır. Düzenli aralıklarla tekrarlanan tıklama, sürtünme veya cızırtı sesi ise kafanın plakayı okuyamadığına ya da mekanik bir sorun olduğuna işaret edebilir. Bu belirti ciddidir; diski çalıştırmaya devam etmek hasarı büyütebilir.

2. Belirgin yavaşlama

Dosya açmak, kopyalamak veya bilgisayarı başlatmak eskisinden çok daha uzun sürüyorsa disk okuyamadığı bölümleri tekrar tekrar denemeye çalışıyor olabilir. Yavaşlamanın tek nedeni disk değildir; ancak başka bir açıklama bulamıyorsanız disk sağlığını kontrol etmek gerekir.

3. Donma ve takılmalar

Bilgisayar birkaç saniye boyunca tamamen donup sonra kaldığı yerden devam ediyorsa, disk bir veriyi okumak için uzun süre uğraşıyor olabilir. Bu tür takılmalar özellikle büyük dosyalarla çalışırken belirginleşir.

4. Bozuk veya açılmayan dosyalar

Daha önce sorunsuz açılan fotoğrafların yarısı gri görünüyor, videolar belli bir noktada takılıyor ya da belgeler “dosya bozuk” uyarısı veriyorsa, diskte okunamayan sektörler oluşmuş olabilir. Harddisk bozuldu mu sorusunun en somut cevaplarından biri, bozulan dosyaların sayısının zamanla artmasıdır.

5. Kaybolan dosya ve klasörler

Bir klasörün içeriğinin aniden boş görünmesi veya dosya adlarının anlamsız karakterlere dönüşmesi dosya sistemi hasarına işaret edebilir. Bu hasar yazılımsal bir sorundan da kaynaklanabilir, fakat altta yatan neden çoğu zaman diskteki okuma hatalarıdır.

6. Disk BIOS’ta veya Windows’ta görünmüyor

Disk bilgisayar açılışında tanınmıyor ya da Disk Yönetimi ekranında hiç görünmüyorsa önce kabloları kontrol edin: SATA veri kablosu ve güç kablosu gevşemiş olabilir. Başka bir kablo veya bağlantı noktasıyla da görünmüyorsa elektronik kart veya mekanik bir arıza söz konusu olabilir.

7. Sık mavi ekran ve beklenmedik yeniden başlama

Disk okuma hataları, özellikle işletim sistemi o diskteyse mavi ekran hatalarına ve beklenmedik yeniden başlamalara yol açabilir. Bu belirti başka donanım sorunlarından da kaynaklanabilir; disk sağlığı testi bu ihtimali netleştirir.

8. S.M.A.R.T. uyarısı

Modern harddiskler kendi sağlık durumlarını S.M.A.R.T. adı verilen bir sistemle izler. Bilgisayar açılışında “S.M.A.R.T. status bad” gibi bir uyarı görüyorsanız ya da bir disk analiz programı yeniden atanmış veya bekleyen sektör sayısında artış gösteriyorsa, disk sorun bildiriyor demektir. Bu değerlerin nasıl okunacağını disk sağlığı nasıl kontrol edilir rehberimizde ayrıntılı anlattık.

9. Aşırı ısınma

Diskin dokunulamayacak kadar ısınması veya analiz programlarında sıcaklığın sürekli yüksek görünmesi, hem bir arıza belirtisi hem de arızayı hızlandıran bir etken olabilir. Kasa içindeki hava akışını, fanları ve tozu kontrol edin.

Kamera kayıt cihazında belirtiler

Güvenlik kamerası sistemlerinde belirtiler biraz farklı görünür: geçmiş kayıtların oynatılamaması, kayıt cihazının diski “hata” veya “biçimlendirilmemiş” olarak göstermesi, kayıtların belirli saatlerde kesilmesi ya da cihazın sık sık yeniden başlaması. Kayıt cihazının menüsünde disk durumunu düzenli olarak kontrol etmek bu sorunları erken fark etmenizi sağlar. Doğru diski seçmek için güvenlik kamerası için harddisk seçimi rehberimize bakabilirsiniz.

Harddisk bozuldu mu? İlk yapmanız gerekenler

Belirtilerden biri veya birkaçı varsa sırasıyla şunları yapın:

  1. Önce yedek alın. En önemli dosyalarınızdan başlayarak verileri başka bir diske veya buluta kopyalayın. Disk her çalıştığında durumu kötüleşebilir; bu yüzden en kritik veriler önce.
  2. Diski gereksiz yere yormayın. Birleştirme (defrag), uzun tarama veya büyük kurulumlar gibi yoğun işlemlerden kaçının.
  3. Sağlık durumunu kontrol edin. Bir S.M.A.R.T. okuma programıyla diskin değerlerine bakın.
  4. Kabloları değiştirerek deneyin. Bazı “arızalar” aslında hasarlı bir SATA kablosundan kaynaklanır; bu durum S.M.A.R.T.’ta CRC hata sayısının artmasıyla kendini gösterebilir.
  5. Diski değiştirin. Sağlık değerleri bozulmaya başlamış bir diske güvenmek yerine verileri yeni bir diske taşıyın.

Yapılmaması gerekenler

  • Diski açmayın. Harddiskin içi tozsuz ortamda üretilir; evde açılan bir diskte plaka yüzeyi kalıcı olarak zarar görebilir.
  • Tıklama sesi gelen diski çalıştırmaya devam etmeyin. Mekanik arızada her çalıştırma hasarı büyütebilir.
  • Veri kurtarmadan önce diske yeni veri yazmayın. Silinen dosyaları kurtarmayı düşünüyorsanız aynı diske program kurmak veya dosya kaydetmek kurtarma şansını azaltır.
  • İnternette dolaşan “dondurucu” gibi yöntemlere başvurmayın. Nem ve yoğuşma diske ek zarar verebilir.

Veriler çok değerliyse ve disk mekanik belirti gösteriyorsa, profesyonel bir veri kurtarma hizmetine başvurmak en güvenli yoldur.

Yeni disk seçerken

Harddisk bozuldu mu sorusu cevabını bulduysa ve yeni bir disk alacaksanız, kullanım amacına uygun seriyi seçmek bir sonraki diskin ömrü açısından önemlidir. Masaüstü kullanım için harddisk kategorisine, NAS için NAS diskleri kategorisine bakabilirsiniz. İşletim sistemi diskiniz bozulduysa yerine bir SSD koymak iyi bir fırsat olabilir; karar için harddisk mi SSD mi yazımızı okuyun. Fiyatları karşılaştırmak için harddisk fiyat listesi sayfası işinizi kolaylaştırır.

Her durumda kalıcı çözüm düzenli yedektir. En az bir kopyanın farklı bir diskte, mümkünse bir kopyanın da farklı bir yerde durması, bir sonraki arızanın veri kaybına dönüşmesini önler.

Sık sorulan sorular

Harddisk bozuldu mu nasıl anlaşılır?

En güvenilir yöntem S.M.A.R.T. değerlerini okumaktır. Yeniden atanmış sektör, bekleyen sektör ve düzeltilemeyen hata sayılarındaki artış diskin bozulmaya başladığını gösterir. Tıklama sesi, yavaşlama ve bozuk dosyalar da önemli belirtilerdir.

Tıklama sesi gelen disk düzelir mi?

Mekanik kaynaklı tıklama sesi genellikle kendiliğinden düzelmez. Diski mümkün olduğunca az çalıştırıp verileri yedekleyin; veri çok değerliyse profesyonel destek alın.

Kötü sektör çıkan disk kullanılmaya devam eder mi?

Birkaç yeniden atanmış sektör hemen arıza anlamına gelmez; ancak sayı artıyorsa disk güvenilirliğini kaybediyor demektir. Önemli veriler için bu diske güvenmeyin.

Harddisk ömrü ne kadardır?

Kesin bir süre vermek mümkün değildir; kullanım koşulları, ısı ve iş yükü ömrü belirgin şekilde etkiler. Bu yüzden diskin yaşından çok sağlık değerlerini izlemek daha anlamlıdır.

Kamera kayıt cihazındaki disk bozulduysa kayıtlar kurtarılır mı?

Bazı durumlarda mümkündür, ancak kayıt cihazları kendi dosya sistemlerini kullandığından işlem daha karmaşıktır. Önemli bir kayıt varsa diski cihazdan çıkarıp profesyonel bir hizmete danışın.

harddisk arızasıveri kurtarmaS.M.A.R.T.rehber

Benzer yazılar

Tümünü Gör →