Ev ağınızdaki tüm cihazların fotoğraflarını tek yerde toplamak, ofiste ortak bir dosya alanı kurmak ya da bilgisayarlarınızı otomatik yedeklemek istiyorsanız NAS (ağa bağlı depolama) güçlü bir çözümdür. Ancak bir NAS, içine takılan diskler kadar güvenilirdir. NAS için harddisk seçerken yalnızca kapasiteye değil; disk serisine, kayıt teknolojisine, RAID düzenine ve yedek planına da bakmak gerekir. Bu rehberde bu kararları sırayla ele alıyoruz.
NAS diski neden farklıdır?
NAS cihazları genellikle günün her saati açıktır ve aynı kasada birden fazla disk yan yana çalışır. Bu durum iki özel ihtiyaç doğurur:
- Titreşim toleransı: Yan yana dönen diskler birbirine titreşim aktarır. NAS diskleri bu titreşimi dengeleyecek şekilde tasarlanır; bazı seriler bunun için ek sensörler kullanır.
- RAID uyumlu hata yönetimi: Masaüstü bir disk, okuyamadığı bir sektörü uzun süre tekrar tekrar denemeye çalışabilir. RAID dizisinde bu uzun bekleme, NAS’ın diski arızalı sayıp diziden atmasına yol açabilir. NAS diskleri bu hata kurtarma süresini sınırlar ve sorunu hızlıca RAID denetleyicisine bırakır.
Listemizde bu sınıfta Seagate IronWolf ve IronWolf Pro, WD Red, Red Plus ve Red Pro, Toshiba N300 serileri bulunuyor. Tümünü NAS diskleri kategorisinde görebilirsiniz.
CMR şart mı?
Çok diskli bir dizide kayıt teknolojisi önemlidir. SMR diskler uzun ve kesintisiz yazma işlemlerinde yavaşlayabilir; RAID dizisinin yeniden kurulumu tam olarak böyle bir iştir. Bu yüzden NAS için harddisk seçerken CMR olduğu bilinen modelleri tercih etmek en güvenli yoldur. WD tarafında Red Plus ve Red Pro CMR’dir; WD’nin açıklamasına göre 2–6 TB aralığındaki EFAX kodlu Red modeller ise SMR kullanır. Seagate IronWolf ve IronWolf Pro serilerini CMR olarak konumlandırır. Ayrıntılar SMR ve CMR farkı yazımızda.
Hangi seri hangi NAS için?
| Kullanım | Önerilen sınıf | Listemizden örnek |
|---|---|---|
| 1-2 diskli ev NAS’ı | Standart NAS diski | WD Red Plus 4 TB WD40EFZX, Seagate IronWolf 4 TB ST4000VN006 |
| 4-8 diskli küçük ofis | Standart veya Pro NAS diski | Seagate IronWolf 8 TB ST8000VN004, Toshiba N300 8 TB |
| Çok yuvalı, yoğun kullanılan sistem | Pro NAS diski | Seagate IronWolf Pro 12 TB, WD Red Pro 6 TB WD6002FFWX |
| Sunucu ve rack sistemleri | Kurumsal disk | Seagate Exos 16 TB, WD Gold 14 TB |
Pro sürümler genellikle daha çok yuvalı kasalara, daha yüksek yıllık iş yüküne ve daha uzun garantiye yöneliktir.
RAID düzenleri ve kullanılabilir alan
RAID, birden fazla diski tek bir mantıksal birim gibi kullanma yöntemidir. Her düzen farklı bir hız, kapasite ve koruma dengesi sunar. N disk sayısını, C tek diskin kapasitesini göstersin:
| Düzen | En az disk | Kullanılabilir alan | Kaç disk arızasına dayanır? |
|---|---|---|---|
| RAID 0 | 2 | N × C | Hiçbiri |
| RAID 1 | 2 | C (iki diskte) | 1 |
| RAID 5 | 3 | (N − 1) × C | 1 |
| RAID 6 | 4 | (N − 2) × C | 2 |
| RAID 10 | 4 | (N ÷ 2) × C | Her ayna çiftinden 1 |
Örnekler: İki adet 8 TB disk RAID 1 ile 8 TB; dört adet 8 TB disk RAID 5 ile 24 TB, RAID 6 ile 16 TB, RAID 10 ile 16 TB kullanılabilir alan sağlar.
RAID 0 yalnızca hız içindir ve tek disk arızasında tüm veri kaybolur; önemli veriler için önerilmez. İki diskli NAS’larda RAID 1, dört ve daha fazla diskli sistemlerde RAID 5 veya RAID 6 en yaygın tercihlerdir. Bazı NAS üreticilerinin kendi esnek RAID çözümleri de vardır; bunlar farklı kapasitedeki diskleri daha verimli kullanabilir.
Büyük disklerde RAID 5 riski
Disk kapasitesi büyüdükçe bir arızadan sonraki yeniden kurulum süresi uzar. 12 TB, 16 TB veya 20 TB’lık disklerde bu süreç saatler, yoğun kullanılan sistemlerde bir günden fazla sürebilir. RAID 5’te bu süre boyunca ikinci bir disk arızalanırsa dizi kaybedilir. Aynı partiden alınmış ve aynı yaşta olan disklerin benzer zamanlarda yıpranma ihtimali de göz önünde tutulmalıdır. Bu yüzden büyük disklerle dört ve daha fazla diskli dizi kuruluyorsa RAID 6 daha güvenli kabul edilir. Büyük kapasiteler için 12 TB ve 16 TB sayfalarına bakabilirsiniz.
Kapasite planlama
NAS için harddisk kapasitesini belirlerken şu adımları izleyin:
- Bugün saklamanız gereken veri miktarını hesaplayın.
- Önümüzdeki birkaç yıldaki büyümeyi ekleyin; pratik bir kural olarak bugünkü ihtiyacı iki ile çarpın.
- Seçtiğiniz RAID düzeninde bu kullanılabilir alanı sağlayacak disk sayısını ve kapasitesini bulun.
- Dizideki tüm diskleri aynı kapasitede seçin; çoğu RAID düzeni en küçük diske göre çalışır ve büyük disklerin fazlası boşa gider.
Genel kapasite ihtiyacı için kaç TB harddisk yeterli yazımız yardımcı olur.
RAID yedek değildir
Bu, NAS kuran herkesin bilmesi gereken en önemli kuraldır. RAID, disk arızasına karşı sistemi çalışır tutar; ancak yanlışlıkla silinen bir dosyayı, fidye yazılımının şifrelediği verileri ya da yangın ve hırsızlık gibi olayları kurtarmaz. Önemli veriler için NAS’tan bağımsız en az bir yedek daha bulunmalıdır: harici bir disk, ikinci bir NAS ya da bulut. Harici yedek seçenekleri için harici disk kategorisine göz atabilirsiniz.
5400 RPM mi, 7200 RPM mi?
Evde, oturma odasında veya çalışma masasının yanında duracak bir NAS için 5400-5900 RPM diskler daha sessiz ve serin çalışır. Ev ağlarında bağlantı hızı çoğu zaman diskten önce sınır olduğundan yüksek dönüş hızının faydası sınırlı kalabilir. Birden fazla kullanıcının aynı anda büyük dosyalarla çalıştığı ofislerde ise 7200 RPM diskler daha akıcı bir deneyim sunabilir. NAS için harddisk seçerken bu yüzden cihazın nerede duracağını ve kaç kişinin kullanacağını da hesaba katın.
Kurulum ve bakım
- Diskleri NAS’a takmadan önce hepsinin aynı model ve mümkünse aynı kapasitede olduğundan emin olun.
- NAS’ın panelinden ayda bir zamanlanmış S.M.A.R.T. testi planlayın; ayrıntılar için disk sağlığı nasıl kontrol edilir rehberine bakın.
- E-posta veya bildirim uyarılarını açın; bir disk sorun bildirdiğinde hemen haberiniz olsun.
- Elektrik kesintilerine karşı bir UPS kullanmak, ani kapanmaların dosya sistemine zarar vermesini önler.
- Yedek bir diski elde hazır tutmak, arıza anında dizinin korumasız kaldığı süreyi kısaltır.
Sık sorulan sorular
NAS için harddisk yerine masaüstü disk kullanılır mı?
Tek diskli basit bir NAS’ta çalışabilir, ancak çok diskli RAID dizilerinde önerilmez. Masaüstü disklerin hata kurtarma davranışı ve titreşim toleransı NAS kullanımına göre ayarlanmamıştır.
Farklı marka diskleri aynı NAS’ta kullanabilir miyim?
Teknik olarak çoğu zaman mümkündür, ancak aynı model ve kapasitede diskler kullanmak performansı dengeli tutar ve sorun gidermeyi kolaylaştırır.
İki diskli NAS için en iyi RAID hangisi?
Veri güvenliği öncelikliyse RAID 1. Diskler birbirinin aynası olur ve biri arızalandığında veri korunur.
NAS için harddisk 5400 RPM mi, 7200 RPM mi olmalı?
Ev kullanımında 5400-5900 RPM diskler daha sessiz ve serindir ve ağ hızı çoğu zaman diskten önce sınır olur. Yoğun çok kullanıcılı sistemlerde 7200 RPM avantaj sağlayabilir.
NAS’a SSD takmak mantıklı mı?
Bazı NAS’lar SSD’yi önbellek olarak kullanabilir ve sık erişilen dosyalarda hız kazandırır. Ana depolama için ise harddisk TB başına maliyet açısından hâlâ daha ekonomiktir.